Festival Oude Muziek opent met wellness en gesnoezel

Ensemble Tiburtina

Waar is de garderobe? Hoe bereik ik de kassa? Met die praktische vragen klampen bezoekers elkaar aan op het Festival Oude Muziek in Utrecht. Roltrap na roltrap beklimmen ze de ontzagwekkende hoogten van het nieuwe TivoliVredenburg - om zaterdagochtend tegen elven te ontdekken dat een weids gebouw ook ruimte biedt aan een weidse rij voor de kassa.

Met de woorden 'overrompeld' en 'excuses' stapt festivaldirecteur Xavier Vandamme even later het podium op van Hertz. De nieuwe kamermuziekzaal ondergaat z'n oudemuziekdoop en natuurlijk, iedereen snapt dat het 33ste festival, na zeven jaar terug op z'n oude stek, de bezoekersstromen opnieuw in de vingers moet krijgen.

'Habsburg' heet dit jaar de route, die voert langs muziekschatten uit de streken rond Wenen en Praag. Alsof die vorstelijke achtergrond noopt tot vorstelijk programmeren, strekt het festivalschema zich uit van de vroege ochtend tot na middernacht. Terug zijn de gratis lunchconcerten. Nieuw is het Internationaal Van Wassenaer Concours voor ensembles, dat na 28 jaar z'n zelfstandigheid opgeeft.

Het kan kortom niet op in Utrecht, wereldhoofdstad van de historische uitvoeringspraktijk. Toch schrijnt na de eerste twee festivaldagen de vraag of aanbod en kwaliteit nog wel in evenwicht zijn. En vooral: waarom stijgt uit zoveel concerten dezelfde geur op?

Het gaat van zen-Middeleeuwen naar wellness-Renaissance naar snoezel-Barok. Of de noten nu zijn aangetroffen in een Weens minorietenklooster of een kelder in Kromeriz, bijna allemaal wekken ze de indruk dat ze door dezelfde desinfecterende douche zijn gehaald.

In de St.-Willibrordkerk smeren de zes Tsjechische zangeressen van het ensemble Tiburtina hun Middeleeuwse fantasieprogramma uit over vijf eenvormige kwartieren. Devote psalm of hitsige liefdesbard, het maakt niet uit. Alles valt ten prooi aan blanke dameskelen die worden doorschoten met harpgetokkel en vedelgestrijk.

Heeft dat nog iets feeërieks, in de Pieterskerk ontberen de stemmen van de Oostenrijkse groep Per-Sonat elementaire trefzekerheid. Bovendien mag de renaissancereus Josquin des Prez nog zo geinig lamenteren over gebrek aan geld ('vrouwen worden niet wakker als je geen poen hebt'), het blijft de klacht van een koorknaap.

Zelfs het Huelgas Ensemble van Paul Van Nevel, de bourgondiër die harten steelt met borrels en bolknaks, raakt sleets. In de grote zaal van TivoliVredenburg – zoals meer locaties niet uitverkocht – duwt Van Nevel Jacobus Gallus naar voren. Lovenswaardig, want in deze 16de-eeuwse Sloveen schuilt een componist van subtiele echo-effecten en uitgekookte samenklanken. Helaas gaan ze sommige Vlaamse zangers boven de pet.

Een sprankje hoop biedt de jonge klaviertijgerin Olga Pasjtsjenko. Zo lang deze Russische geen klavecimbel aanraakt tenminste, daar raast ze als een pantservoertuig overheen. Maar zet haar achter een fortepiano en zelfs de oude Joseph Haydn springt als een verliefde vent omhoog.

Tot de onbekende Habsburgers die in Utrecht rondzwerven, behoren componisten als Jan Ignac Frantisek Vojta en Frantisek Ignac Antonin Tuma. Geen mannen die de muziekgeschiedenis zullen herschrijven. Weliswaar herbergt Tuma's Stabat Mater, gedirigeerd door festivalartiest Václav Luks, een magische trombonesolo, het is vooral een stuk dat Algemeen Beschaafd Barok spreekt. Sterke kant van Luks koor: het zachte zingen. Middelmatige kant: de rest.

Nog een zegen dat Bojan Cicic opduikt in de Hertz-zaal. De Kroatische barokviolist voert 17de-eeuwse snarentovenaars mee als Bertali en Biber, muzikanten die vermoedelijk nog nooit van zo'n gelukzalige akoestiek hebben geproefd. In de Hertz is het alsof de weg naar het trommelvlies ligt gestoffeerd met fluweel.

Helaas komt op dit matineuze prachtconcert een verwaarloosbare schare 50-minners af. Jammen op vier basnootjes: ideaal voor de brakke jeugd met nadorst.

Festival Oude Muziek Utrecht, 29/8 en 30/8. T/m 7/9, oudemuziek.nl.

de Volkskrant, 1 september 2014